Laatste preek

(door Robert)

 

Zuurdesem

Zuurdesembrood is gezond. Dat is bekend, vooral in Duitsland waar je het volop kunt krijgen. Zuurdesem schijnt goed voor de darmen te zijn.
Wij kennen vooral bakkersgist of biergist om brood te laten rijzen, maar vroeger was zuurdesem gangbaar.
Men liet een beetje bloem met water gisten en vermengde het daarna met het deeg. Daarvan werd vlak voor het bakken weer wat opzij gelegd voor het volgende brood, enz. Ieder gezin had zijn eigen zuurdesem.
De Israëlieten hadden dat van de Egyptenaren geleerd en later had die gewoonte zich overal verspreid.

Eén keer vergelijkt Jezus het Koninkrijk van God met zuurdesem dat alles doortrekt. Verder zijn de vergelijkingen met zuurdesem in de Bijbel vooral negatief, als beeld van de zonde.
De Joden moesten bijvoorbeeld bij de uittocht de zuurdesem in Egypte achterlaten en ongedesemd brood eten bij het Pascha.
En Paulus zegt in een van zijn brieven:
Weet u niet dat al een beetje desem het hele deeg zuur maakt?
Doe de oude desem weg en wees als nieuw deeg (1 Kor. 5:6-7).

Dus wat hij zegt is alles van de wereld radicaal weg doen uit je leven, zoals slechte gewoonten en verkeerde gedachten! Dus radicale bekering en vernieuwing in het denken. Als een vers nieuw brood overnieuw beginnen. Zo niet, dan verzuur je weer helemaal.

In de brief aan de Galaten gaat Paulus tekeer tegen mensen die anderen weer een slavenjuk proberen op te leggen door ze te laten gehoorzamen aan allerlei regeltjes, o.a. de besnijdenis en allerlei wetten over eten en ‘heilige’ dagen en zegt daarover:
In Christus Jezus is het volkomen onbelangrijk of men wel of niet besneden is. Belangrijk is dat men gelooft en de liefde kent, die het geloof zijn kracht verleent. U was zo goed op weg, wie heeft u verhinderd de waarheid te blijven volgen? Niet Hij die u geroepen heeft. Bedenk goed: Al een beetje desem maakt het hele deeg zuur (Galaten 5:6).

En wat zegt Paulus over die mensen die anderen hun vrijheid in Christus willen afnemen: Ze moesten zich laten castreren, die onruststokers!
Eigenlijk zei hij gewoon: Oprotten! want gecastreerde mannen mochten van hun eigen wet niet in de gemeente komen.

Jezus waarschuwde voor verkeerde zuurdesem en zei:
Wees op je hoede voor de zuurdesem van de Farizeeën en de Sadduceeën! (Matteüs 16:6)
Markus vertelt hetzelfde verhaal, maar daar zei Jezus volgens hem:
Pas op, hoed je voor de zuurdesem van de Farizeeën en voor de zuurdesem van Herodes (Markus 8:15)
Misschien vormen de sadduceeën en de herodianen een gelijk soort gevaar – dat is niet zo duidelijk. Misschien heeft Hij ze alle drie apart genoemd.
Maar het meeste waarschuwde Hij in ieder geval voor de farizeeën.

Het opvallende is dat Hij zijn leerlingen hierover aansprak, juist degenen die het dichtste bij Hem stonden. Dus zelfs voor de meest toegewijde mensen is dit gevaar aanwezig en ik denk iedereen van ons wel meer of minder van dat soort zuurdesem in zich heeft.
Dus laten we het maar gaan bekijken.

 

We beginnen met de FARIZEEËN.

Bij dat woord hebben we een hele negatieve associatie, we willen er zeker niet voor worden uitgescholden.
Jezus heeft ze vaak in het openbaar aangepakt en met ze gediscussieerd om zo ook hun macht over het volk te breken, want macht hadden ze en meestal dus niet op de goede manier. Ze legden het volk een zwaar juk op dat ze zelf niet eens droegen.

Johannes de Doper noemden hen en de sadduceeërs al adderengebroed, en Jezus noemde ze witgepleisterde graven, huichelaars, blinde leiders, wetsverachters, moordenaars, slangen en adderengebroed. Wauw. Dat zul je maar allemaal over je heen krijgen. Is dat nou liefde?
Opvallend is trouwens dat Johannes de Doper of Jezus hoeren en tollenaars nooit uitschold.
Of dat schelden liefde is? Ja. Allereerst liefde voor het volk, want de farizeeën gingen zelf volgens Jezus het Koninkrijk niet binnen en hielden ook nog anderen tegen om binnen te gaan. Ze onderdrukten het volk en vormden een barricade. Ze waren vijanden van de liefde en genade en waarheid die Jezus bracht.
En Jezus had ook liefde voor de farizeeën zelf. Alleen door harde woorden konden ze nog (eventueel) wakker gemaakt en gered worden.

Maar er waren ook goede farizeeën, zoals Nikodemus aan wie Jezus de wedergeboorte uitlegde, en Gamaliël, die voor de apostelen opkwam en leraar van Paulus was geweest. En Jozef van Arimathea, een belangrijk lid van het sanhedrin die farizeeër of sadduceeër was en die heel moedig voor een waardige begrafenis voor Jezus had gezorgd samen met Nikodemus.
En natuurlijk Paulus, die er trots op was als farizeeër opgeleid te zijn geweest.

De partij van farizeeën bestond sinds de tweede eeuw voor Christus en hebben  o.a. de Talmoed bijgehouden (opgeschreven mondelinge overlevering met allerlei commentaren en uitleggingen van de Torah) en zo de joodse godsdienst en cultuur bewaard.
De farizeeën bestonden uit leken en priesters die zich richtten op onderwijs van het ‘gewone volk’.
Ze zaten ook in het sanhedrin in Jeruzalem (een soort bestuursorgaan met rechterlijke macht), maar hadden daar minder macht dan de sadduceeën.

In Lucas 12:1 zegt Jezus:
Hoed je voor de zuurdesem, dat wil zeggen de huichelarij van de Farizeeën.

Hij zegt dus dat ze stiekem zijn, huichelaars, die van buiten prachtig zijn als witgepleisterde graven maar van binnen vol doodsbeenderen. Ze doen van alles om de schone schijn op te houden, zoals lange gebeden opzeggen.
Ze houden van de eer van mensen.

Is dat ook ons probleem? De buitenkant mooier laten schijnen dan dat we van binnen zijn?
Maken wij ons er ook meer druk over wat mensen van ons denken dan wat God van ons denkt? Gek hè dat we gevoeliger kunnen zijn voor wat mensen denken? Stiekem kunnen we zonden lang volhouden, ook al weten we dat God ze ziet, maar o wee als anderen er ineens van op de hoogte zijn, dan begint ons lijden pas echt.

Na die tekst over hun huichelarij gaat Jezus verder:
Niets is verborgen dat niet onthuld zal worden, en niets is geheim dat niet bekend zal worden.  Alles wat jullie in het duister zeggen, zal in het licht worden gehoord, en wat jullie binnenskamers in iemands oor fluisteren, zal vanaf de daken bekend worden gemaakt.

Dat heeft mij altijd gestimuleerd, ook voordat ik christen was, om geen dingen te doen of te denken die het daglicht niet kunnen verdragen, want alles komt toch aan het licht en dan sta je flink voor schut als blijkt dat je anders bent dan dat je doet voorkomen.
Dus laten we maar lekker open en eerlijk zijn samen.

Een ander probleem van de farizeeën was dat ze tradities boven het woord van God stelden en zo Gods Woord krachteloos maakten. En aan liefde en barmhartigheid dachten ze dus helemaal niet.
In Matt. 15:6-9 sprak Jezus ze aan vanwege een regeltje die ze bedacht hadden zodat je je ouders niet hoefde te ondersteunen:
Zo ontkracht u het woord van God uit eerbied voor uw eigen traditie. Huichelaars, wat is Jesaja’s profetie toch toepasselijk op u: Dit volk eert Mij met de lippen, maar hun hart is ver van Mij; tevergeefs vereren ze Mij, want ze onderwijzen hun eigen leer, voorschriften van mensen.

Dit kom je eigenlijk vrij veel tegen in kerken, de gewoonte om zich niet door het Woord te laten corrigeren, maar de traditie boven alles te stellen en dat ook heel emotioneel te verdedigen.
Ik was in een vol-evangelische gemeente en daar was het de Afrikanen verboden te jubelen (een soort indianengeluid dat ze lieten horen als God wat geweldigs deed of een spreker iets geweldigs over God zei).
Maar in Spreuken staat er: Gelukkig het volk dat de jubelroep kent!
Andere kerken verbieden het dansen, terwijl de Bijbel zegt: Dans voor de Heer.
En hoe lang hebben de kerken muziek niet geweerd?
Velen bieden weerstand tegen profetie, tongentaal en het doen van krachten, terwijl het Woord dat juist zeer aanmoedigt.
Of achter elkaar gaan zitten en te kijken en te luisteren naar het optreden van band en dominee, terwijl het Woord zegt dat voor iedere samenkomst iedereen wat heeft.
Of zoals de herziene Statenvertaling, die niet alle correcties heeft doorgevoerd in de nieuwe vertaling om, naar eigen zeggen, de oude statenbijbellezers niet voor het hoofd te stoten. Toen ik dat hoorde vielen me de oren van het hoofd. Op die punten hebben ze de liefde voor Gods Woord op de tweede plaats gezet.
En noem maar op, allemaal te veel om op te noemen gewoon.
We houden als christenen soms minder van het Woord dan dat we denken.

En misschien het ergste van het farizeïsme is de neiging om verlossing te zoeken in het gehoorzamen van allerlei wetjes, het zogenaamde wetticisme, en daarbij ook nog de nadruk te leggen op allerlei bijzaken.

Het schijnt, wat ik een jood heb horen zeggen, dat er in Jezus’ woorden tegen de farizeeën nogal wat humor verborgen zit.
Bij een passage in Matteüs 23 is het voor ons ook wel duidelijk:
Blinde leiders zijn jullie, die de mug uitziften, maar een kameel wegslikken.
De mug is het kleinste onreine dier en de kameel het grootste, en die wil je allebei eigenlijk niet in je wijn hebben – daarom gebruikten ze filters. Maar de kameel slikten ze zo door – stel je eens voor.

Wetticisme en liefde en barmhartigheid gaan niet goed samen. Mensen die wettisch zijn, zijn ook fel in het veroordelen van anderen en in manipulatie door op het geweten te werken en zo druk uit te oefenen.
In het volgende fragment zien we het wetticisme en de reddende barmhartigheid elkaar tegenkomen: De roeping van Levi.

Mensen die stiekem en schijnheilig zijn, wettisch en op macht uit zijn, vervolgen en kruisigen Jezus, en dat hebben de farizeeën dus gedaan.
Maar dat doen wij ook met Jezus die in ons woont, als we niet uitkijken.
Paulus waarschuwde in de brief van de Galaten hier fel tegen.

Zo zie je in het groot ook vaak dat gevestigde kerken die aan macht en tradities hangen de ware gelovigen vervolgden en vervolgen.

 

Nu de SADDUCEEËN.

Zij zijn net zoals de farizeeën in de tweede eeuw voor Christus ontstaan, maar verdween als partij nog in de eerste eeuw.
Zij behoorden tot de rijke elite en hadden veel politieke macht.
Zij vormden de partij van de hogepriesters en overpriesters en Herodes stelde meestal een van hen aan als hogepriester.

De mondelinge overlevering zoals vastgelegd in de Talmoed had voor hen geen gezag – alleen de Torah en die pasten ze ook niet aan de moderne tijd aan.
Ze waren harder in hun houding tegenover het gewone volk. Zij voelden zich dus nog verder boven het volk verheven.

Jezus waarschuwt dus ook voor hen.
Zo hoeven we ons ook niet te laten intimideren door geestelijke leiders en predikers, want we zijn allen broeders en zusters, elkaars gelijken.

Zij geloofden niet in de lichamelijke opstanding en niet in engelen en geesten. Ze stonden meer onder invloed van het Griekse denken.
Jullie dwalen wel heel erg, zei Jezus tegen hen toen het over de opstanding ging.

Dus als hun deeg in ons werkt, zijn we niet bezig met het eeuwige leven en houden we ook geen rekening met de geestelijke wereld, en is ons denken beïnvloed door de moderne tijd en buigen we gedeeltelijk voor de wereld.

 

De familie HERODES

Die familie stamde af van Esau, de broer van Jakob.

Het liefste was Herodes de Grote, die leefde in de tijd van Jezus’ geboorte, ook hogepriester geweest om alle macht naar zich toe te trekken, maar dat kon niet omdat hij geen Israëliet was. Maar hij stelde ze wel zelf aan, uit de partij van de sadduceeën dus, en kon ze naar believen weer afzetten.

Deze familie van koningen werkte heel nauw met de Romeinen en waren erg wreed.

Wat is hun zuurdesem?
Praalzucht, luxe, werelds genot zoals veel eten en vrouwen.
Machtshonger en daarvoor samen met de vijand werken.
Ze deden ook religieuze dingen zoals de tweede tempel renoveren om bij het volk in de smaak te vallen.

Als je wat van hun deeg toelaat, van die liefde voor de wereld, dan kan dat je hele toewijding aan God verpesten.
In het Hooglied staat dat de kleine vossen de wijngaard verderven.
Die vos, zo schold Jezus Herodes Antipas uit. Hij was degene die Johannes de Doper had onthoofd en meewerkte aan de veroordeling van Jezus.

Farizeeën en Herodianen en Sadduceeën waren geduchte vijanden van elkaar, maar om Jezus uit de weg te ruimen werkten ze allemaal samen.
En het doel van hun zuurdesem in ons is om hetzelfde te doen: Jezus doden.

Dus als Jezus waarschuwt voor hun zuurdesem, dan mogen we dat heel serieus nemen. Want een klein beetje zuurdesem beïnvloedt alles, en het zijn dus de kleine vossen die de wijngaard verderven.
Dus radicaal zijn is de oplossing!
Dat is goed voor onze geestelijke gezondheid, goed voor de liefde, dat maakt God blij en dat maakt onszelf blij.